شاید به داشتن سایت برای کسب‌وکارتان فکر می‌کنید، اما هنوز نمی‌دانید از کجا باید شروع کنید. در گفت‌وگو با طراح هم اسم‌هایی مثل دامنه، هاست و سرور را می‌شنوید که ممکن است تفاوتشان روشن نباشد.
برای شروع، نقش این سه را بشناسیم:
| اصطلاح | چه کاری انجام می‌دهد؟ |
|---|---|
| دامنه | آدرس سایت است؛ نامی که مشتری برای رسیدن به سایت وارد می‌کند. |
| هاست یا میزبانی | سرویسی است که فضای نگهداری و امکانات اجرای سایت را فراهم می‌کند. |
| سرور | رایانه‌ای است که اطلاعات و نرم‌افزار سایت روی آن قرار می‌گیرند تا بازدیدکنندگان بتوانند از سایت استفاده کنند. |
این‌ها الزاماً سه خرید جداگانه نیستند. مثلاً یک سرویس ساخت سایت ممکن است میزبانی را هم در اشتراکش داشته باشد.
بیایید با یک مثال فرضی جلو برویم: پیج فروش کفشی که صاحبش می‌خواهد مشتری بتواند مدل‌ها و سایزهای موجود را ببیند و سفارش بدهد. برای فهم این مسیر لازم نیست متخصص فنی شوید یا پیش از روشن شدن نیازتان چیزی بخرید.
دامنه چیست؟ آدرس فروشگاه شما در اینترنت
مشتری برای پیدا کردن یک فروشگاه حضوری به آدرس نیاز دارد. در اینترنت، دامنه چنین نقشی دارد؛ مثل example.com. بخش پایانی آن، مانند .com یا .ir، پسوند دامنه نام دارد.
می‌توانید آدرس سایت فروشگاهتان را در بیوی پیج، کارت یا بسته‌بندی محصولات قرار دهید تا مشتری از آنجا وارد سایت شود.
ثبت دامنه به‌تنهایی به معنی آماده شدن سایت نیست. آدرس مشخص شده، اما هنوز باید خود فروشگاه آماده شود.
دامنه برای مدت مشخصی ثبت می‌شود و برای ادامه استفاده باید تمدیدش کنید. آنچه معمولاً «خرید دامنه» می‌نامیم، در واقع دریافت حق استفاده از آن برای همین مدت است. دامنه اینترنتی در ویکی‌پدیا
از ابتدا بخواهید دامنه با مشخصات خود شما یا شرکتتان ثبت شود و حساب ثبت و راه بازیابی آن در اختیارتان باشد. حتی اگر شخص دیگری کارهای ثبت و تمدید را انجام می‌دهد، شما باید بتوانید به حساب مربوط دسترسی داشته باشید.
تفاوت هاست و سرور چیست؟
عکس کفش‌ها، توضیحات محصولات و اطلاعات سایت باید جایی نگهداری شوند. نرم‌افزار سایت هم باید اجرا شود تا وقتی مشتری صفحه محصول را باز می‌کند، عکس، قیمت و سایزها را ببیند.
سرور رایانه‌ای است که این کارها روی آن انجام می‌شود. هاست خدمتی است که منابع لازم برای نگهداری و اجرای سایت را فراهم می‌کند. این خدمت ممکن است از بخشی از یک سرور یا چند سرور استفاده کند. سرور وب در ویکی‌پدیا
در مثال فروشگاه، دامنه شبیه آدرس است و میزبانی شبیه محلی که فروشگاه در آن فعالیت می‌کند. سرور هم تجهیزات رایانه‌ای پشت این خدمت است.
برای داشتن سایت الزاماً به خرید یک سرور جداگانه نیاز ندارید. انتخاب میزبانی به روش ساخت سایت، امکانات و میزان استفاده از آن بستگی دارد. دامنه هم با تنظیماتی به محل میزبانی سایت وصل می‌شود؛ حتی اگر این دو را از شرکت‌های متفاوت تهیه کرده باشید. میزبانی وب در ویکی‌پدیا
پیش از انتخاب روش ساخت سایت، برای خرید هاست عجله نکنید. میزبانی باید با نرم‌افزار سایت سازگار باشد. مدیریت فنی آن را هم می‌توانید واگذار کنید؛ فقط روشن کنید چه کسی مسئول است و هزینه‌اش در پیشنهاد آمده یا جداگانه محاسبه می‌شود.
خودِ سایت چه فرقی با دامنه و هاست دارد؟
تا اینجا آدرس و محل اجرای سایت را داریم. حالا باید چیزی ساخته شود که مشتری بتواند با آن کار کند: محصولات را ببیند، سایز انتخاب کند و سفارش بدهد.
طراحی سایت به ظاهر صفحه‌ها، خوانایی نوشته‌ها و راحتی استفاده کمک می‌کند. نرم‌افزار سایت هم کارهایی مثل نمایش موجودی و ثبت سفارش را انجام می‌دهد. پرداخت آنلاین، اگر جزو امکانات انتخابی باشد، به این مسیر اضافه می‌شود.
بسیاری از سایت‌ها پنل مدیریت دارند؛ بخشی با ورود مخصوص شما که از آن محصول اضافه می‌کنید، قیمت را تغییر می‌دهید یا سفارش‌ها را بررسی می‌کنید.
برای اینکه بدانید استفاده روزانه از سایت چگونه است، از طراح بخواهید با یکی از محصولات خودتان نشان دهد:
- محصول جدید چگونه اضافه می‌شود؟
- قیمت را چطور تغییر می‌دهید؟
- وقتی سایز ۳۸ تمام شد، موجودی آن چگونه اصلاح می‌شود؟
- سفارش جدید را از کجا می‌بینید؟
این نمایش کوتاه کمک می‌کند بفهمید چه کارهایی را خودتان انجام می‌دهید و برای چه تغییرهایی به کمک فنی نیاز دارید.
سایت قرار است کدام کار شما را آسان‌تر کند؟
پیش از انتخاب امکانات، به یک مسئله واقعی برگردید. در فروشگاه فرضی کفش، شاید پاسخ دادن مکرر به سؤال‌های موجودی زمان زیادی می‌گیرد. شاید هم ثبت سفارش میان پیام‌ها باعث اشتباه می‌شود.
برای یک کسب‌وکار خدماتی، نیاز ممکن است معرفی خدمات، نمایش نمونه‌کار و دریافت درخواست مشتری باشد. همه کسب‌وکارها به فروشگاه اینترنتی کامل نیاز ندارند.
نسخه اول سایت را می‌توان حول نیاز اصلی تعریف کرد. مثلاً:
می‌خواهیم مشتری مدل‌ها و سایزهای موجود را ببیند و بدون چند مرحله پیام دادن سفارش ثبت کند.
این جمله به انتخاب امکانات کمک می‌کند. اگر هنوز مشخص نیست سایت باید چه مسئله‌ای را حل کند، می‌توانید ابتدا همین موضوع را بررسی کنید و بعد درباره ساخت تصمیم بگیرید.
بعد از راه‌اندازی، چه کارهایی باقی می‌ماند؟
سایت می‌تواند بخشی از کارهای تکراری را کمتر کند، اما همچنان به اداره کردن نیاز دارد. کسی باید عکس و توضیح محصولات را آماده کند، قیمت و موجودی را به‌روز نگه دارد و سفارش‌ها یا درخواست‌ها را بررسی کند.
نباید فرض کنید اطلاعات پیج خودبه‌خود وارد سایت می‌شوند یا موجودی دو جا خودکار هماهنگ می‌شود. اگر چنین انتظاری دارید، امکان و شرایط آن باید جداگانه بررسی شود.
پیش از شروع مشخص کنید ورود اطلاعات اولیه با چه کسی است و بعد از تحویل چه کسی به کارهای روزانه رسیدگی می‌کند. ممکن است این کارها را خودتان، همکارتان یا ارائه‌دهنده خدمات انجام دهید؛ مهم این است که مسئول و زمان لازم برایشان معلوم باشد.
نگهداری فنی هم مسئول مشخص می‌خواهد: اگر سایت مشکلی پیدا کرد، چه کسی آن را بررسی می‌کند؟ چه کسی نسخه پشتیبان، یعنی کپی لازم برای بازیابی اطلاعات، را تهیه و نگهداری می‌کند؟
هزینه ساخت سایت و ادامه فعالیت آن را با هم ببینید
در مقایسه پیشنهادها، فقط به مبلغ راه‌اندازی نگاه نکنید. هزینه‌ها ممکن است شامل این موارد باشند:
- راه‌اندازی: طراحی، آماده‌سازی امکانات، ورود اطلاعات و آموزش، مطابق توافق.
- پرداخت‌های دوره‌ای: تمدید دامنه، میزبانی یا اشتراک سرویس.
- اداره و توسعه: تولید محتوا، پشتیبانی و امکاناتی که بعداً اضافه می‌کنید.
ممکن است چند مورد در یک مبلغ جمع شده باشند. از روی اسم بسته یا پیشنهاد نمی‌توان فهمید دقیقاً چه چیزی دریافت می‌کنید.
بخواهید هزینه راه‌اندازی و برآورد ادامه فعالیت در سال اول مکتوب شود. همچنین مشخص باشد هنگام تمدید چه پرداخت‌هایی تکرار می‌شوند، چه مبلغ‌هایی اکنون قابل اعلام‌اند و سایر هزینه‌ها چگونه تعیین خواهند شد.
به این ترتیب، پیشنهادها را با آگاهی بیشتری مقایسه می‌کنید.
پیش از توافق، دسترسی‌ها و مسئولیت‌ها را روشن کنید
علاوه بر هزینه، بدانید چه دسترسی‌هایی تحویل می‌گیرید، چه آموزشی دریافت می‌کنید و پس از تحویل برای چه درخواست‌هایی می‌توانید از پشتیبانی کمک بگیرید.
درباره تغییر ارائه‌دهنده هم بپرسید. دریافت خروجی محصولات و سفارش‌ها الزاماً به معنی امکان انتقال تمام سایت و ادامه کار آن نزد ارائه‌دهنده دیگر نیست. این موضوع به روش ساخت و شرایط سرویس بستگی دارد و بهتر است پیش از انتخاب روشن شود.
داشتن سایت، فروش را تضمین نمی‌کند. باید برای آگاه کردن مشتریان از وجود آن و رسیدگی به سفارش‌ها هم برنامه داشته باشید.
برای قدم اول، سه کاری را بنویسید که الان بیشترین وقت شما یا مشتریانتان را می‌گیرند. همین فهرست می‌تواند شروع گفت‌وگو درباره سایت باشد. در گفت‌وگو با آستروتیم هم درباره هزینه‌ها، دسترسی‌ها و مسئولیت‌های پس از تحویل بپرسید؛ تصمیم شما باید بر پایه پاسخ‌هایی باشد که به‌روشنی می‌فهمید.